معـــــــــــــــــراج نامه(42)

 

مطالعه‌ی کتاب در زمینه‌ی نماز

 

پرداختنِ تفصیلی به اسرار و آداب نماز فراتر از حدّ برنامه‌ی جلسه‌ی ماست؛ نه در توان بنده است که حقّش را ادا کنم و نه در ظرفیّت جلسه‌ی ماست که بتوانیم به جزئیات و نکات بسیار باریک و عمیق عرفانی وارد شویم. منتهیٰ به عزیزان تأکید می‌کنم حتماً در مورد نماز بیندیشند و مطالعه و تحقیق کنند. هر چه فهم ما از نماز عمیق‌تر شود؛ نماز ما نماز عمیق‌تر و با کیفیّتِ بالاتری خواهد شد. خواندن چند کتاب را پیشنهاد می‌کنم؛ این­ها کتاب‌هایی است که خودِ من از خواندن آنها بهره و لذّت برده‌ام و ابوابی از حقیقت نماز را بر بنده گشوده‌اند. پیشنهاد می‌کنم اگر عزیزان آنها را مطالعه نکرده‌اند؛ حتماً با دقّت و نه با سرعت، مطالعه کنند و با آموزه‌های عمیقی که در تبیین حقیقت نماز در این کتاب‌ها ذکر شده، آشنا شوند. حضرت امام رضوان­الله­تعالی­علیه دو کتاب راجع به نماز دارند که خدا می‌داند چه اقیانوس‌های عظیمی از معارف الهی هستند. یک کتاب به نام «سرّ الصّلوٰة» و دیگری به نام «آداب نماز». «سرّ الصّلوة» به زبان عربی بوده، امّا به فارسی ترجمه شده و حقایق آن در دسترس فارسی زبانان قرار گرفته است. «سرّ الصّلوٰة» در افقی بسیار بلند و «آداب الصّلوة» در افق متوسّطی است. البته آن متوسّط هم از حدّ بسیاری از اهل علم و معرفت بالاتر است؛ ولی به آن‌گونه که خود ایشان در کتاب «آداب الصّلوٰة» ذکر کرده‌اند، بعد از نوشتن «سرّ الصّلوٰة» لازم دیدند برای افرادی که هنوز به آن افق از معارف راه ندارند؛ کتابی بنویسند که معارف آن قابل ‌فهم باشد و لذا کتاب «آداب الصّلوٰة» را نوشتند؛ که کتاب بسیار عمیق و زیبایی است که به زبان فارسی نوشته شده‌است. خوشبختانه هر دو کتاب با کیفیّت بسیار خوبی چاپ شده و در دسترس همه است. به خواندن این کتاب‌ها تأکید می‌کنم. البتّه ممکن است ابتدا برایتان خیلی سنگین به نظر بیاید؛ لذا از کتاب‌های دیگری هم اسم می‌برم که بالنّسبه آسان‌فهم‌تر هستند؛ تا مقدّمه‌ای برای رسیدن به این دو کتاب بزرگ شود. یک کتاب بسیار ارزشمند دیگر کتاب «اسرار الصّلوٰة» نوشته‌ی مرحوم آیة الله میرزا جواد آقای ملکی تبریزی رضوان‌الله­تعالی­علیه است. آن کتاب هم بسیار زیبا و آموزنده‌است و برای راه یافتن به حقیقت نماز، کتاب بسیار غنی و ارزشمندی است.کتاب دیگری هم هست به نام «اسرار نماز» از انتشارات فراهانی که در دل آن، سه کتاب قرار دارد. یکی «اسرار نماز» نوشته‌ی مرحوم ملاّ محسن فیض کاشانی أعلی­الله­مقامه، یکی «اسرار نماز» نوشته‌ی مرحوم شیخ حسنعلی نخودکی اصفهانی رضوان­الله­تعالی­علیه و دیگری «اسرار نماز» نوشته‌ی شهید ثانی رضوان‌الله‌تعالی‌علیه؛ هر سه کتاب که در قالب یک جلد چاپ شده، بسیار ارزشمند و آموزنده و زیبا و عمیق‌اند. به هر تقدیر، مطالعه‌ی کتاب‌هایی که در زمینه‌ی نماز نوشته شده بسیار مفید است و من به همه‌ی عزیزان تأکید می‌کنم برای درک عمیق‌تر از حقیقت نماز، به صورت جدّی در این زمینه مطالعه کنند. البتّه خصوصاً در سال‌های اخیر، کتاب‌های ساده‌تر و روان‌تری هم به زبان فارسی نوشته شده که خوشبختانه بسیار زیاد و در دسترس‌اند و عزیزان می‌توانند آنها را ملاحظه کنند و از بین آن­ها آنچه را باب ذوق و در حدّ اطّلاعاتشان است؛ انتخاب و مطالعه نمایند. مطالعه‌در زمینه‌ی فهم نماز باید مطالعه‌ی مستمرّی باشد، نه منقطع. یعنی انسان هر سطح از نماز را که درک کرد؛ در پی درک سطح بالاتری از حقیقت نماز برآید.

منبع: مقدّمه‌ای بر مبحث «نماز» از کتاب «مصباح الهدیٰ»، استاد مهدی طیّب