معــــــــــــــــراج نامه

«بَذَلَ عَرَضَهُ‏ تَمَثَّلَ‏ غَرَضَهُ‏» آنچه نمازگذار از سرمایه‌های دنیا دارد؛ همه را در راه خدا بَذل کرده است. اگر سرمایه‌های مادّی دارد؛ آبرویی دارد؛ موقعیّتی دارد؛ دانشی دارد؛ هرچه دارد، همه را در راه خدا بذل کرده است و هدفی را که دارد نیز پیشاروی خود قرار داده است و به سوی آن حرکت می‌کند؛ بدون ذرّه‌ای تمایل و انحراف به سمت‌های دیگر.

« وَ بَذَلَ فِي اللهِ الْمُهْجَةَ» و خون قلب خود را هم در راه خدا بذل کرده و جان خود را ایثار کرده است.

«وَ تَنَكَّبَ إلَيْهِ الْمَحَجَّةَ» و از هر چه غیر خدا است روی برگردانده و از کلّ ماسِوَی‌الله رو به خدای متعال کرده است.

« غَيْرَ مُرْتَغِمٍ‏ بِارْتِغامٍ‏» هنگامی که بینی بر خاک می‌گذارد؛ اظهار ذلّت و خواری که در سجده، در پیشگاه حق دارد، ذرّه‌ای بر او گران و دشوار نمی‌آید.

«يَقْطَعُ عَلائِقَ اْلاِهْتِمامِ بِغَیرِ مَنْ لَهُ قَصَدَ وَ إلَيْهِ‏ وَفَدَ وَ مِنْهُ اسْتَرْفَدَ» جز رشته‌ی تعلّق و دلبستگی‌یی که به خدایی دارد که قصد او را کرده و می‌خواهد بر او وارد شود و همه‌ی نیاز خود را فقط از او طالب است و می‌طلبد؛ تمام رشته‌های تعلّق و دلبستگی و خواستن و اِهتمام را قطع کرده است.

«فَإذا أتَىٰ بِذلِكَ كانَتْ هِيَ الَّتِي‏ تَنْهىٰ‏ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ» وقتی فرد اینهایی را که گفتم توانست انجام دهد؛ آن‌وقت است که نمازی که او انجام داده؛ نماز است و او را از فَحشا و منکر باز‌می‌دارد. [1]

این سخن از معصوم است و معصوم به این صِراحت می­فرماید نماز چهار هزار حد دارد و چند تا از آنها را اینجا بیان کردند. پس باور کنیم نماز فقط این ظاهری که به آن می‌پردازیم و فقط همین افعال و اذکار نیست. این شرط لازم است؛ امّا کافی نیست.

-----------------------------------------

1. سیّد بن طاووس، فلاح السّائل، ص 23.

منبع: مقدّمه‌ای بر مبحث «نماز» از کتاب «مصباح الهدیٰ»، استاد مهدی طیّب