معــــــــــــــــراج نامه

گفتیم غسل همه­ی وجود انسان را، همه­ی سر تا پای وجود انسان را از کثرات و زشتی­ها می‌شوید. چندین سال پیش روایتی دیدم که خیلی از آن لذّت بردم. منسوب به امیرالمؤمنین علیه‌السّلام است؛ حضرت فرمودند: «نِعْمَ‏ الْبَيْتُ‏ الْحَمّامُ‏» فرمودند: حمّام چه خانه­ی خوبی است! «تُذْكَر النّارَ وَ يَذْهَبُ بِالدَّرَنِ[1]» دو خاصیّت برای این خانه­ی خوب نقل کردند؛ فرمودند: اوّلین خاصیتش این است که انسان را به یاد جهنّم می­اندازد. ببینید مؤمن و اهل معرفت به سمت هر چه می­رود به فکر معنای باطنی­اش هم است. إن‌شاء‌الله ما هم این­گونه باشیم. قبلاً برایتان گفته‌ام؛ بنا به روایات، مؤمن چهار چشم دارد؛ دو چشمش دنیا را می­بیند و دو چشم هم در قلبش است و آخرت را می­بیند. ما هم چهارچشمی نگاه کنیم. یعنی هم با چشم ظاهر، ظاهر چیزها را ببینیم و هم با چشم باطن، باطن چیزها را ببینیم. همزمان با معانی ظاهری چیزها، به معانی باطنی آنها هم توجّه کنیم. امیرالمؤمنین علیه‌السّلام می­فرمایند: حمّام چقدر خانه­ی خوبی است؛ حمّام چقدر اتاق خوبی است. «تُذْكَرُ النّارَ» اوّل باطن را می­بینند. اوّل فرمودند با دیدن حمّام انسان به یاد دوزخ می­افتد. بعد فرمودند: «وَ يَذْهَبُ بِالدَّرَنِ» چرک­های انسان را هم می­برد. خوب اینجا یک نکته­ی عرفانی را برایتان می‌گویم و آن این است که پس جنّهم هم نقش حمّام را دارد. چرک­هایی که خدای ناکرده در لایه های مختلف وجود انسان به وجود آمده و در حمّام جهنّمِ برزخی هم پاک شدنی نبوده؛ برای زدودن آنها شخص را به حمّام دوزخ می­برند و آنجا تا دلتان بخواهد آب گرم و کیسه‌کش­های مجرّب و قوی موجود است. ملائکه­ی غلاظ و شِداد همگی آماده­ به کارند تا حسابی انسان را کیسه بکشند و در خزینه­ی جنّهم شستشو دهند و تمیز کنند و بیرون بیاورند و مثل دسته‌ی گل، به بهشت بفرستند. بنابراین این­که می­گوییم همه­چیز خیر است؛ حال فهمیدیم که دوزخ هم خیر است این نکته را از این روایت امیرالمؤمنین علیه‌السّلام می­گویم که خیلی سال پیش که به آن برخوردم، بلافاصله ذهنم منتقل شد که امیرالمؤمنین علیه‌السّلام جهنّم را محلّ پاک شدن از آلودگی­ها و خانه­ی خوب مطرح می­کنند. از این­طرف که می­خوانیم می­گویند من حمّام را که می­بینم به یاد جهنّم می‌افتم؛ ولی شما از آن­طرف بخوانید. جهنّم را که می­بینید به یاد حمّام بیفتید و بفهمید که کارکرد جهنّم هم کارکرد حمّام است. در مورد حمّام فرمود: «نِعْمَ‏ الْبَيْتُ‏» چه خوب خانه­ای است. پس آن­طرف هم «نِعْمَ‏ الْبَيْتُ‏» یعنی برای این که گرد و غباری که از توجّه به عالم طبیعت یا عالم کثرت، بر وجودمان نشسته، پاک شود، جهنّم چه خانه‌ی خوبی است. غسل رفتن به حمّام و غرق شدن در طهور است برای پاک شدن از گناه و کَثَرات و هر چه غیر حق است.

جلسه­ی قبل هم گفتم، خدا انسان‌هایی که برای پاک کردن خود تقلاّ می‌کنند را دوست دارد. امّا از آن­سو هم گفته شما نمی­توانید خودتان را پاک کنید. پاک کردن کار خودم است. من پاک می­کنم. این تقلاّیی هم که ما می­کنیم؛ ابراز نیاز است. یعنی خدایا ما آلوده هستیم؛ امّا دوست داریم پاک شویم. زورمان به خودمان نمی­رسد تا خود را پاک کنیم. خدایا خودت ما را پاک کن. ماه رجب نهر است. نهری که مؤمنان در آن شستشو می­کنند؛ غسل می­کنند.

غسل در اشک زدم که اهل طریقت گویند

پاک شو اوّل و پس، دیده بر آن پاک انداز

 ...............................................

۱. حرّ عاملی، وسائل الشّیعه، ج 2، ص 29.